L.p.

Kryterium główne

Kryterium szczegółowe

Wyjaśnienie

1.

Dobór repertuaru

Utwór

„pasujący do mnie”

Dobrze jest jeśli wybrany repertuar dopasujemy do naszego wieku   oraz swojej osobowości.

2.

Interpretacja

Dotyczy analizy   utworu.

Należy zrozumieć treść utworu -sprawdzić, czy wszystkie   słowa w utworze są dla nas zrozumiałe. Zastanawiamy się w tym punkcie, o czym   tak naprawdę jest wiersz, co jest w nim ważne, na co autor  utworu chciał zwrócić uwagę, co poprzez   dany utwór chciał powiedzieć (np. poprosić, zaapelować, ostrzec, poradzić,   itp.). Te kroki pomogą nam zastanowić się nad tym, jak dany utwór powiedzieć,   wygłosić, aby jego najważniejsza myśl dotarła do odbiorcy, słuchacza. Interpretacja   to także wymyślenie, opracowanie własnego sposobu przedstawienia utworu, ale   tak, aby słuchacz odebrał i zrozumiał jego główne przesłanie.

3.

Kultura słowa

Dykcja

Mówimy wyraźnie, przestrzegając, by:

- głoski „nie wypadały” z wyrazów

- nie zlewały się ze sobą

- nosówki ę, ą były wymawiane naturalnie, zgodnie z normą   wymawianiową, którą poznajecie na lekcjach

- występujące jako ostatnie głoski dźwięczne, np. w   wyrazie obiad należy ubezdźwięcznić   i powiedzieć obiat

- właściwie wypowiadać wyrazy ze „znakami bliźniakami”,   np. panna

Każdy tekst kryje rozmaite „pułapki”, jeśli chodzi o   wypowiadanie dźwięków zgodnie z obowiązującą normą, jednakże możemy ich   uniknąć, jeśli czytamy tekst kilkakrotnie - głośno i starannie.

Wyodrębnianie fraz

Przygotowując utwór (wiersz) do recytacji dzielimy go   sobie na cząstki zwane frazami. Frazy (czyli krótkie zdania lub części zdań )   oddzielone są krótkimi pauzami. Dzieje się tak, po to, by słuchacz mógł  lepiej zrozumieć treść utworu. Aby ją   zrozumieć, musi ją najpierw usłyszeć, a następnie przyswoić. Nie jest to   możliwe przy zbyt szybkim mówieniu recytującego.

Wniosek: nie trzeba się bać przerw w mówieniu!

Akcent

To silniej wypowiedziana sylaba w wyrazie lub silniej   wypowiedziany wyraz w zdaniu. Jego zadaniem (np. w zdaniu) jest wzmocnienie   wyrazu, aby wskazać na cos ważnego, wartego zaznaczenia, podkreślenia.

Modulacja głosu

Składają się na nią natężenie, tempo i barwa głosu, czyli   możemy mówić ciszej lub głośniej, szybciej lub wolniej, gwałtowniej lub   spokojniej. Do tego celu wykorzystujemy oznaczenia w postaci: kropek,   przecinków, myślników, wykrzykników, pytajników. Pamiętajmy, aby przyjmować   podczas recytacji zróżnicowane tempo mówienia; przy szybkim nikt nas nie   zrozumie, przy wolnym wszyscy zasną. Jeśli chodzi o natężenie, to należy   zwrócić uwagę na to, że nasze głośne mówienie chociażby, nie może oznaczać   krzyku; mówienie zaś szeptem scenicznym, ma polegać na tym, aby słyszeli nas   słuchacze znajdujący się od nas najdalej.

Intonacja

Sposób wypowiadania określonych słów, np. z zachwytem, ze   złością, z ironią, ze zdziwieniem, ze śmiechem, itd. Zdradza on zatem nasze   uczucia.

Rytm

Wspomaga prezentację utworu. Są wiersze, w których słychać   turkotanie wozu, czy uderzanie kropel deszczu o szyby. To wszystko to zasługa   rytmu, pewnej powtarzalności, np. układu sylab w utworze. Dzięki niemu   (melodii) utwór pięknie brzmi.

4.

Ogólny wyraz   artystyczny

Głos i to co poza   nim - prezentacja

Oprócz głosowych aspektów wymienionych wyżej, składających   się na recytację utworu, ważny jest również pewien stopień prezentacji: ruch,   gest, mina. Gospodarujemy nimi oszczędnie, gdyż recytacja nie jest   przedstawieniem teatralnym. Używamy ich, gdy jest to uzasadnione potrzebami   utworu, bo nie możemy przez całą recytację stać ze wzrokiem wbitym w ziemię.   Dlatego czasem warto machnąć ręką, zmarszczyć brwi, nie można natomiast   używać gestów ilustracyjnych typu: płynie   rzeczka – falujemy rękami, idą dzieci – tupiemy nogami, itp.